Het betere werk: Niets dan dit

28 december 2024

De laatste bundel van dichter, classicus, vertaler en docent Piet Gerbrandy (Den Haag,  1958) getiteld: Niets dan dit; Een lijflied voor de ziel wordt besproken op zaterdag 28 december vanaf 14.00 uur in de december  editie van het Betere Werk.

Het is de bedoeling dat de leescoaches Wim van Til en Kyrke Otto samen met de deelnemers tot een boeiend gesprek komen aan de hand van de bundel en het materiaal uit het toegestuurde dossier. Het gesprek kan gaan over vele facetten in de woordkunst. Zo staan we stil bij de context van het gedicht, de schoonheid van de taal en de betekenis die erachter schuilt.  Doel is om tot een open gesprek te komen, waarin ruimte wordt gecreëerd voor ieders beleving en opvatting.

Hieronder vindt je  enkele citaten uit interviews met van Piet Gerbrandy om je te informeren over deze belezen Neerlandicus. 

“Poëzie is in de allereerste plaats taalmuziek. Als dichter, maar ook als lezer word je meegevoerd op de swing van regels die om nieuwe regels vragen. Je kunt je laten overrompelen door poëzie waarvan je geen woord begrijpt, waarvan je zelfs de taal niet verstaat, zoals kleine kinderen gevoelig zijn voor liedjes of versjes waarvan de inhoud ze volledig ontgaat. Die muziek is de basis, en dat is waaruit mijn gedichten voortkomen, betekenis is secundair.”

"Tijdens het schrijven werkt dit alles puur intuïtief, er is dan een innerlijke motor gaande die de gang erin houdt, als een soort roes of toestand van extreme concentratie die zelden langer dan een uur aanhoudt, ik denk er dan niet te veel over na, maar voel wel meteen aan of iets muzikaal klopt of niet; en uiteraard kun je achteraf schrappen en sleutelen."

"Bij poëzie zonder stuwend ritme haak ik meestal binnen drie minuten af. De tekst behoort een partituur te zijn die uitnodigt tot hardop lezen. Als dat aspect ontbreekt, is de ordening in versregels op de pagina puur visueel, niet voelbaar en dus niet zinvol. Poëzie komt voort uit zang, dans en ritueel, dat is een oeroud antropologisch gegeven."

Deelnemers kunnen zich hieronder via een e-mail aanmelden. Ter voorbereiding op de bijeenkomst krijgen deelnemers één week van tevoren het digitale dossier toegestuurd. Ook is deze bundel voor deelnemers te raadplegen en aan te schaffen in het PcN.  

Bundelpresentatie Het eind van asfalt tegemoet

21 december 2024 

Schrijver/columnist/dichter/zanger Niek van Ansem (1995) presenteert op 21 december om 14.00 uur zijn debuutbundel Het eind van asfalt tegemoet. De Nijmegenaar schrijft graag over het gevoel achter de situatie, waarbij hij vaak situaties beschrijft die ‘uit het leven gegrepen’ zijn. Bij de presentatie wisselt Van Ansem zijn dichtwerk af met muzikale intermezzo’s waarbij hij zingt, onder begeleiding van gitarist en bandgenoot Pieter Doornbos. 

In Het eind van asfalt bekijkt Van Ansem belevenissen uit zijn dagelijks leven door een poëtisch filter: ‘Een saai feest en een lang uitgesteld bezoek aan de kapper worden verheven tot existentiële crises; angsten en passies worden personages die naast hem in bed liggen, en daarbij lijken te vergeten dat ze slechts hersenspinsels zijn. Jeugdherinneringen en filmscènes worden knipsels in dichterlijke collages.’

In het dagelijks leven is Van Ansem beleidsonderzoeker. Voorheen schreef hij voor het Nijmeegse studentenblad ANS en momenteel is hij zanger van de band Rainbow Mafia, waar ook gitarist Pieter Doornbos deel van uitmaakt. Volgens Van Ansem is muziek een grote inspiratiebron bij zijn dichtwerk. Bij het schrijven heeft hij vaak liedjes in zijn hoofd die de sfeer van het gedicht beïnvloeden. Daarom kiest hij bij zijn presentatie bewust voor nummers die hem hebben geïnspireerd, afgewisseld met eigen liedjes.

Het Sabbatsmeisje

Ze was op een lieve manier gelovig.
Als ze bad, had ze toch iets eigens.
Ze leurde niet met God,
Ze volgde hem wel
Als het ware, haar eigen schaduw.

Je vond pas later, in haar hand, een bijbel
Op Sabbat, als de tijd zowat stil ging staan.
Dan praatte je met haar
Leek die bijbel weer weg
Alsof de hare behang was geworden.

Haar blik kon je zomaar iets geven,
Een glimp van wat haar was gebeurd
Buiten de muren
Zat de wereld te wachten
Op het vallen van het zoveelste kwartje.

Het is een zonde zo verlegen te zijn,
Een kind dat voor ’t eerst komt kijken.
God bestraatte haar leven
Met ondoorgrondelijke wegen.
Ik miste de ballen erin te verdwalen.

Poëziewandeling Nijmegen

21 december 2024

De poëziewandeling, die het PcN elke houdt, biedt een boeiende verscheidenheid aan gedichten, nu en dan ontroerend, soms het gemoed diep rakend. 

De Schommel: het slotakkoord van de poëziewandeling

"Gedichten als Ik was geen held van Victor Vroomkoning op Het Stevenskerkhof en Bij een niet genomen foto van voormalig stadsdichter Frouke Arns bij het monument van De Schommel maken veel indruk", vertelt Willeke Roerdinkholder, de gids voor deze maand. Tijdens de poëziewandeling, die ditmaal op 21 december plaatsvindt, neemt een gids geïnteresseerden mee langs allerlei bekende en minder bekende plekken van Nijmegen die met poëzie te maken hebben.

Kunstwerk De Schommel bevindt zich tussen de ‘koopgoot’ en de achterzijde van het stadshuis, op de voormalige speelplaats van de kleuterschool die er ooit stond, tot Amerikanen op 22 februari 1944 rond half twee hun bommen lieten vallen boven het centrum van Nijmegen. Onder de slachtoffers waren de 24 kinderen en acht nonnen die zich op dat moment in en rond de kleuterschool bevonden. Alleen de drie enorme kastanjebomen die op de speelplaats stonden zijn nog overgebleven als stille getuigen van de verschrikkelijke gebeurtenis. Willeke: “De Schommel is voor mij echt het slotakkoord van de poëziewandeling.”

Bij een niet genomen foto

Ze heeft het kind te slapen gelegd, 
staat bij het raam en kijkt het beeld uit.

Buiten beweegt de stad in bont palet, 
binnen heerst stilleven in grijstinten.

Op tafel de krant opengeslagen, 
oud nieuws onder schillen en piepers in een vergiet.

Nog brandt het vuur slechts in de kachel, 
breekt enkel winterlicht door het raam

in scherven op de vloer. Hoort ze, 
daarboven? Een kreet van de kleine

in zijn droomrijke sluimer, de ronkende vogels, 
de klok op de schouw die steeds harder tikt.

Bijna half twee en elke god zal haar verlaten. 
Ze tuimelt in een val waar geen taal meer gedijt,

waar het stil en stuurloos is. 
Laat het kind hebben geslapen.

Frouke Arns

De maandelijkse poëziewandeling,  elke derde zaterdag van de maand, wordt beurtelings verzorgd door Meja Spaargaren, Marijke Hanegraaf, Jan Verhoeven en Willeke Roerdinkholder. Elk van hen is op zijn/haar eigen manier verbonden met poëzie en de historische stad Nijmegen, waarbij Marijke Hanegraaf als dichteres de meeste bekendheid geniet. De wandeling start om 11.00  uur in het PcN. 

Aanmelden kan via [email protected]. 

Ook is het mogelijk om onder begeleiding van een van de gidsen met een eigen groep de poëziewandeling te lopen. Hiervoor kun je contact opnemen met Jan Verhoeven, coördinator van de gidsen, via [email protected].

Poëzie Spreekuur op donderdagmiddag

19 december 2024

Marijke Hanegraaf heeft elke donderdagmiddag van 14.00 tot 17.00 uur spreekuur in het PcN.  Tijdens het spreekuur neemt Marijke een op een je gedichten met je door.

Zij deed dit in 2013 en 2014 ook al toen zij stadsdichter van Nijmegen was, en in 2022 bleek opnieuw dat er voor dit spreekuur veel interesse bestaat. 

Via  [email protected] maak je een afspraak voor  5, 12 e n 19 december.

Caribische poëzieavond

12 december  2024  

De Nederlands-Caribische culturele Stichting Ayera, Awe i Mañan (SAAM) houdt op 12 december vanaf 19.00 uur in samenwerking met het PcN een avond vol Caribische poëzie en muziek.

De oprichter van SAAM, Nadine Robertus, zal de avond openen. Nadine is onder meer schrijfster van kinderboeken en spoken-word-artist.

Daarnaast komt de Zutphense Naomi Montroos haar gedichten voordragen. In 2020 debuteerde Montroos met de tweetalige dichtbundel Regenboom. Ze vindt meertaligheid belangrijk voor mensen met een bi-culturele achtergrond en schreef daarom in de talen die haar het meest nabij zijn: Nederlands en Papiaments, de taal van de Nederlandse Antillen. Montroos heeft een achtergrond in literatuurwetenschappen en is docent aan het Doetinchemse Amphion Cultuurbedrijf, waar ze leerlingen op creatieve wijze laat nadenken over taal. (De maker van de foto van Naomi Montroos is Robert Stienezen.) 

De muzikale tussendoortjes worden verzorgd door de uit Curaçao afkomstige, in Nederland levende singer-songwriter Tarique Martinus. Martinus zingt meestal in het Papiaments, maar ook in het Engels.

Stichting Ayera, Awe i Mañan (SAAM) betekent in het Papiaments ‘Gisteren, Vandaag en Morgen’. Het kijken naar het verleden, het heden en de toekomst staat centraal bij de activiteiten van SAAM. De stichting kijkt onder andere kritisch naar het Caribische slavernijverleden, maar ook naar positieve mogelijkheden en verbinding in de toekomst.

Als voorproefje alvast een gedicht van Naomi Montroos, uit haar debuutbundel Regenboom:

Groene wolken

Lukraak verschijnt weer die onweersbui 
die kleurt de lucht van blauw naar grijs
onze hemel vouwt zich open 
de lucht stort zich in een uitbraak neer 
vervlogen druppels schieten uit hun kom
de hemel jammert van een pijn 
oorverdovende geluiden, nederlaag op aarde 
sneeuwwitte wolken veranderen naar groen

Lunchpauze Poëzie*) met gast

7 december 2024

Op 7 december is Hans Franse te gast bij Lunchpauze Poëzie*). Hans komt zijn nieuwe bundel Zelfportret met woord toelichten. Daarnaast is er aandacht voor de biografie van Hans Warren, het jongste nummer van Ballustrada en nieuwe bundels van o.a. Frans Budé, Bart Chabot, Anna Enquist, Esther Jansma, Scott Rollins, Yke Schotanus en Miel Vanstreels. 

Lunchpauze Poëzie*) begint om 12.00 uur en duurt tot in ieder geval 13.30 uur. 

Open Podium

5 december 2024

Wie op 5 december geen sinterklaas viert, maar toch met gedichten en rijm bezig wil zijn, kan in de stemming komen door op die dag vanaf 20 uur naar het Open Podium te komen. Het is dubbel toepasselijk, want de locatie is de Sint-Nicolaaskapel op het Valkhof. Durf je het aan om zelf je gedichten voor te dragen aan het publiek? Wees niet bevreesd, want iedereen mag zich aanmelden; van gevestigde namen tot absolute beginners.

De opkomst is altijd goed en het publiek is uiteenlopend. Laat dit vooraf wel even weten aan organisatoren Willemijn of Kyrke! Nog liever hebben we dat je je vooraf officieel aanmeldt via [email protected] als je mee wilt doen. Maar gewoon binnenwandelen en lekker luisteren kan natuurlijk ook altijd. Het thema deze maand is ‘biecht’.

Let op: in de Sint-Nicolaaskapel is geen toilet aanwezig. Toiletbezoek kan in de pauzes in de parkeergarage (Kelfkensbos) of bij de Lindenberg. Neem eventueel nog wat warme kleding mee.

Het betere werk: Sunset Industries

30 november 2024

Jens Meijen (1996) heeft een bijzondere achtergrond gekozen voor zijn tweede bundel Sunset Industries: het mythische eiland Atlantis, dat volgens de beschrijvingen van de Griekse filosoof Plato ongeveer 12.000 jaar geleden in één nacht door een zondvloed verloren zou zijn gegaan. Het Atlantis van de Vlaamse dichter is echter niet de soort oud-Griekse, maar hoogontwikkelde beschaving die we kennen uit fictie. Meijens Atlantis is nieuw, actueel, doorspekt met zijn persoonlijke ervaringen, moderne problemen en hedendaagse termen als algoritmes, drones, lasersnijders, podcasts en Google.

Tijdens Het Betere Werk, op zaterdag 30 november vanaf 14.00 uur, bespreekt het PcN in een groepje een bundel die in het nieuws is geweest of op een andere manier actueel is. Meijens bundel, die verscheen in 2023, is dat het soms wel lijkt alsof we in een nieuw Atlantis leven. De hoofdvragen die de bundel aankaart zijn: ‘Hoe blijf je overeind in een stuurloze wereld? Je volledig afsluiten, wegvluchten in verhalen of juist door solidariteit met anderen? Hoe doorwaad je de onophoudelijke stroom aan tragisch nieuws die onze levens binnensijpelt, zonder jezelf te verliezen? De Volkskrant schrijft over deze bundel: ‘Meijen schetst een wereld die onherroepelijk gaat verdwijnen in een bundel vol vervreemding en droomachtige zinnen. Nergens voelt zijn poëzie vol of zwaar.’

Jens Meijen is schrijver, letterkundige en politicoloog. Aan de universiteit van Leuven doet hij onderzoek naar nationalisme en populisme aan de KU Leuven, vandaar dat de actualiteit in zijn werk nooit ver te zoeken is. Ook werkt hij als recensent en journalist bij De Morgen en Humo en is hij redacteur van literair tijdschrift DW B.

Meijen ontving voor Sunset Industries een werkbeurs van literatuurorganisatie Literatuur Vlaanderen. Zijn debuutbundel Xenomorf (2019) won de C. Buddingh’- prijs. Ook werd hij genomineerd voor de Poëziedebuutprijs Aan Zee. Met zijn debuutroman De lichtjaren (2021) haalde hij de shortlist van de PrixFintroPrijs Nederlandstalige Literatuur.

Deelnemers kunnen zich hieronder via een e-mail aanmelden. Ter voorbereiding op de bijeenkomst krijgen deelnemers één week van tevoren het digitale dossier toegestuurd. Ook is deze bundel voor deelnemers te raadplegen en aan te schaffen in het PcN.  U kunt ernaar vragen bij de balie.

Elders

Het gebeurt zo:
een algoritme laat de avond vallen
over huizen ongedeerd
iemand zweeft als de maan boven een ziekenhuis
ergens in een verstedelijkt dorp
waar peuters tot laat in de wachtzaal spelen:
ze zijn gezond, hebben vroeg geïnvesteerd in bitcoin

het gebeurt dat elders
een tuin onder water staat
de vissen kruipen de huizen in
ziek van grachten, salpeter, oud hout
handenvol organen, geoogst van de vissen
liggen te zingen op de drempels
verderop liggen binnensmonds de kinderen verspreid in kleine bedden
het wuiven van bomen als wiegjes
het ruisen van wind door prikkeldraad

het gebeurt pas
wanneer je niet meer de adem van een ander naast je hebt
maar in plaats daarvan een vlammende raket onder het laken
de pluimstaart speels, een jong vosje
en onder het kussen een kogel
waar ooit een losse melktand lag

zo overvalt je de gedachte
nog steeds is alles ongedeerd
nog steeds zijn hier de straten stil en oeverloos
nog steeds geen gehuil van bedden die slapers missen
nog steeds hier de kinderen ongedeerd
de huid glad, de ogen droog

het gebeurt boven het bed, boven de vloer van halfvergane planken
ergens in de lucht
daar schuilt een dorst die geen getijden kent
elders in de lucht
het vliegen van vonken die nooit zullen landen
het wuiven van bomen als wiegjes
het ruisen van wind door prikkeldraad

Jens Meijen 
uit: Sunset industries, De Bezige Bij, 2023

Poëzie Spreekuur op donderdagmiddag

28 november 2024

Marijke Hanegraaf heeft elke donderdagmiddag van 14.00 tot 17.00 uur spreekuur in het PcN.  Tijdens het spreekuur neemt Marijke een op een je gedichten met je door.

Zij deed dit in 2013 en 2014 ook al toen zij stadsdichter van Nijmegen was, en in 2022 bleek opnieuw dat er voor dit spreekuur veel interesse bestaat. 

Via  [email protected] maak je een afspraak voor 7, 14, 21, of 28 november.

Van ons vandaan: tentoonstelling, interview en rondleidingen

1 t/m 29 november 2024

Van ons vandaan: tentoonstelling, interview en rondleidingen

In november zal de hele maand een bijzondere tentoonstelling te zien zijn in Bibliotheek Mariënburg te  Nijmegen, met de titel Van ons vandaan. De tentoonstelling bevat gedichten van Marijke Hanegraaf en foto’s van Ineke Janssen. Tegelijkertijd verschijnt  er een bundeling met de titel Van ons vandaan. 

In 1993 stierf de moeder van Marijke dankzij euthanasie. In die tijd hield Marijke een dagboek bij, specifiek over alles rondom die euthanasie. Jarenlang deed zij niets met het dagboek, behalve het zo nu en dan herlezen, maar vorig jaar ontstond er een kleine reeks gedichten, gezien vanuit verschillende perspectieven: dat van Marijke zelf, haar moeder en de huisarts. Bij de gedichten zijn foto’s van Ineke geselecteerd die de gedichten accentueren en ondersteunen, als het ware een plek geven in de ruimte.

Activiteiten 

De bundel Van ons vandaan wordt op 2 november om 11.00 uur  (samen met alle nieuwe bundels van die maand) door Wim van Til  besproken  tijdens Lunchpauze Poëzie*) in het PcN. Ineke Jansen en Marijke Hanegraaf zijn aanwezig.

Op 16 november 14.00 uur Wim van Til interviewt  Marijke en Ineke in het PcN over de bundel, de tentoonstelling en hun ideeën eromheen.

Rondleidingen langs de tentoonstelling geven Marijke en Ineke op  zaterdag 2 november om 13.30 uur,  vrijdag 8 november om 15.00 uur,  zaterdag 16 november na het interview en  woensdag 27 november  om 11.00 uur.