Beeld bij Beeld en Poëzie bij 20 jaar Poëziecentrum Nederland

Beeld en Poëzie bij 20 jaar Poëziecentrum Nederland

is een samenwerkingsproject

 

 van galerie de Natris in Nijmegen en Liesbeth Ulijn, vrijwilliger bij het PcN. Aan vooral jonge dichters is gevraagd een gedicht te schrijven op een kunstwerk uit de privécollectie van de Natris. Die zijn gebundeld in ‘Of ik de eenhoorn even wilde dekken’. De poëzie is verrassend gevarieerd. Enkele dichters hebben zich door hetzelfde kunstwerk laten inspireren, interessant om naast elkaar te zien. De gedichten tonen dat beeldende kunst verrijkend kan werken op poëzie.

 

Bij het beeld 'De dove koning' (1995) van Nadja de Natris: 

 

Topic: help, mijn vader heeft een ander! (gelezen; 2264 keer)

 

bellydancer__16 zegt:

 

iedereen wist het al:

de huidige royalty-watcher zei dat iedereen de gelijkenissen 

tussen hem en mij kon zien en dat het een kwestie van tijd was

 

ik ben erkend: 

ik draag een T-shirt waarop love child staat gedrukt

 

mijn moeder heeft recht op zijn pensioen 

maar hij heeft geen geld zegt-ie 

terwijl zijn vriendin in gucci en uggs rondloopt

 

ik heb weleens gelezen dat jongens heel erg een voorbeeld-

figuur nodig hebben, meer dan meisjes, meer dan ik

 

mijn stiefmoeder is op zich wel aardig maar 

ze kan het niet laten om te zeggen: 

‘je kont is niets vergeleken bij die benen van je’

 

ik heb hem vorig jaar op zijn verjaardag een brief gestuurd 

als antwoord kreeg ik terug: ‘doodzonde van die postzegel’

 

Roos Vlogman

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Lijnen

Lijnen

Wim van Til

 

Bij het beeld -zonder titel- (2015) van Coen Vernooij:

 

Lijnen

 

een stem, zei je, niet een foto.

er was dat geluid, die rasp in je woorden

 

nee, niet in je woorden, erachter. Vreemd

toch dat alles blijft bestaan zolang je

 

je herinneringen steeds vernieuwt. Alsof die op

brokkelen en zich als een schaduw aan de wanden hechten.

 

vroeger is een omgekeerde meccanodoos

waarin roestige schroeven de jaren verbinden.

 

dit spoor is verwarrend nu jij er niet bent, reizen

valt zwaar als de last die je draagt, zich verzet

 

als lijnen die je leven vervolgen evenwijdig

de verte bereiken.

 

ik was blij dat de muur mij keerde.

 

 

Wim van Til

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Alles in de ruimte is iets

Alles in de ruimte is iets

Dennis Gaens

 

Bij het beeld -zonder titel- (2013) van Ad van Hoof:

 

Alles in de ruimte is iets

 

Een bankstel, drie bijzettafeltjes, een televisie, een platenspeler, een spelcomputer, 221 lp’s, zes dvd’s en drie afstandsbedieningen. Een eettafel, zes stoelen waarvan een met een brandgat. Vier vazen, waarvan twee leeg, een met bloemen en een andere vol oplaadkabels. Drie boekenkasten met in totaal 22 schappen, 32 boeken ernaast, negen op tafel in twee stapels. Acht bloempotten in verschillende maten met daarin vier planten die voornamelijk uit blad bestaan, twee die bloemen dragen, en twee cactussen. Een koelkast, een magnetron, een koffiezetapparaat, een waterkoker en een blender. Elf linnen tasjes, twee theedoeken. Zes lampen: drie aan het plafond, twee op de vloer en één op tafel. Het lampje van de afzuigkap en twaalf kandelaars. Vijf lijsten, waarvan twee met foto’s en drie met reproducties van kunstwerken. Twee deurklinken en één raam dat open kan.

 

Je kunt ervan zeggen: dit is er. Dit en de kans dat je je tenen stoot.

 

Er is een blauw dat niet bestaat van dichtbij, dat je alleen van een behoorlijke afstand kunt zien. Het is wel eens geschilderd, maar dat is niet hetzelfde.

 

Het kraken van de houten vloer vlak voor de televisie. Het trillen van de ramen als de bussen voorbijrijden. Het tikken van de verwarmingsbuizen als je de thermostaat omhoog hebt gedraaid. Het schuren van het zand vlak voor de ene deur, het niet helemaal sluiten van de andere. Het zoemen van de koelkast. De afzuiging. Het uitzetten en krimpen van van alles.

 

Je bevindt je altijd tussen twee momenten dat iets omvalt. Inrichten is ook een richten op. Als je iets ziet, is dat het. Je gebruikt het licht dat voorhanden is.

 

In de tussentijd trek je de kleren aan die klaarliggen, kom je opdagen waar dat verwacht wordt en doe je je voor als die persoon.

 

 

Dennis Gaens.

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Eenhoorn

Eenhoorn

Wout Waanders

 

Bij het beeld Eenhoorn (2016) van Henriëtta van de Westelaken:

 

Eenhoorn

 

Vanuit de keuken vroeg Rosanna

of ik de eenhoorn even wilde dekken.

Wat? vroeg ik.

 

Je hebt me heus wel gehoord.

 

Of je de eenhoorn even leeg wil maken,

Jacqueline staat zo voor de deur, en er liggen nog overal

tekenspullen van jou. Over een halfuur gaan we eten.

 

Ze had al een stapel borden klaargezet. Ik pakte het bestek.

Dinervorken, saladevorken, soeplepels, theelepels,

vismessen, salademessen, dessertlepels, cakevorken.

 

Met zorg en precisie alles zo neer leggen zoals je denkt dat het hoort.

 

Tijdens het eten vertelde Rosanna dat ze tijdens het hardlopen

een kleine man had gezien die zo door het gras heen rende,

dat het leek alsof hij zweefde. Soms lijkt alles zo magisch, zei ze.

 

De eenhoorn bewoog nauwelijks toen ik even later

de borden heel voorzichtig van de tafel haalde,

alles terug naar de keuken bracht.

 

 

Wout Waanders

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Vangnet

Vangnet

Rinske Kegel

 

Bij het beeld -zonder titel- van Ad van Hoof:

 

Vangnet

 

Het was in deze veel te grote kamer

dat we wijn dronken die niet van ons was

dat we verder gingen

omdat we het koud hadden

 

een hand naar de warmste plaats

alles strak gespannen op uitbarsten

de drang om ons te laten vallen

als koorddansers in het circus

 

toen je zei doe dit niet nu met mij

word eerst verliefd en drink dan geen wijn

zoek een kleine warme kamer

en pel zo langzaam mogelijk

 

het eerste vlies van je lichaam

laat je vleugels opdrogen

zie dat ze van goud zijn

laat je dan pas vallen

 

Rinske Kegel

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij De grote roerganger in onszelf

De grote roerganger in onszelf

Rinske Kegel

 

Bij het beeld Verankering (2005) van Jan Tregot:

 

De grote roerganger in onszelf

 

We dragen allemaal een kerk

een kruis op onze rug

 

we varen weg maar voelen zwaar

alsof we bijna moeten hozen

 

we zijn nog in de leer van zondagschool

en streven naar de hemel

 

als het lichaam zondig is

wat maakt ons schuldeloos of wie

 

wat als we niet ons lichaam zijn

maar helmstok, hout, een boom

 

op een stormachtige dag kijkt God je

met jouw eigen wortels aan

 

dat is de zevende dag

 

Rinske Kegel

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij -zonder titel-

-zonder titel-

Jesse Laport

 

Bij het beeld De droom (2012) van Bob Lejeune:

 

bovenin

is het klein genoeg

voor één

 

maar groot genoeg

voor meer dan de wereld

 

nee

 

voor een oneindigheid

onuitputtelijkheid

eindeloosheid

voor de eeuwigheid

aan werelden

 

klein genoeg voor twintig centimeter schedel

groot genoeg voor herinneringen aan later

voor de zon om middernacht

springen van planeet

naar planeet

naar planeet

voor gesprekken met wie al jaren zijn vertrokken

het nog één keer zien van Montserrat in Catalonië

 

klein genoeg om als je kijkt

niets ongebruikelijks te zien

 

groot genoeg om als je kijkt

nooit uitgekeken kunnen zijn

 

Jesse Laport

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij -zonder titel-

-zonder titel-

Hava Güveli

 

Bij het beeld Verankering (2005) van Jan Tregot:

 

In de verte staat een huis. Het heeft grijze gordijnen. Planten op de vensterbank. En een schoorsteen waar rook uit kringelt.

De tuin begrensd door hagen. Het huis door muren.

Mensen door onzichtbare garen.

 

De zon staat hoog. Als je erin kijkt zie je gouden en zwarte vlekken. Ook al kijk je er een tijdje niet meer naar, zie je die vlekken gebrand in de lucht.

Ze zijn waar jij kijkt.

 

Hava Güveli

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Liefde maakt blind

Liefde maakt blind

Melissa Ketelaar

 

Bij het beeld Liefje (1999) van Henriëtta van Westelaken:

 

Liefde maakt blind

 

Ik ben de godin van liefde,

alle stadsduiven zijn mijn kinderen.

Iedereen die vriendelijk tegen ze is, krijgt

mijn zegen.

Zoveel mensen vragen me om advies. Ik vertel ze mijn verhaal.

Het is niet waar dat liefde lijden is, maar wel voor mij. Een klein offer.

 

Een avond, op bezoek bij mijn liefste, gooide haar moeder, een feeks, mij

uit het hoge torenraam.

Doornstruiken braken mijn val.

Uit de doornen die ik uit mijn huid en ogen trok,

ontstonden de vogels. Zij zijn mijn zicht, mijn nederigheid.

Uit mijn bloed dat vloeide, ontstonden de

wegen van het hart.

Zij worden beschermd door de kraaien.

 

De les die elk mens moet leren is

dat er in ons allemaal een vogel leeft.

Hun vleugelslag is onze hartslag.

Misschien is dat een valk, aalscholver, papegaai, pimpelmees of kerkuil.

Allen willen vrij zijn, losbreken

 

Melissa P. Ketelaar

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij -zonder titel-

-zonder titel-

Sander Bisselink

 

Bij het beeld -zonder titel- (2017) van Henriëtta van Westelaken

 

-zonder titel-

 

(mensen)

Op de bromfiets langs alle verzorgingshuizen in de regio

Of ze servetten en placemats over hebben

Deksels schaamtegevoel die nog zonder potje zijn

Donkerzeegroen

 

Langs poolcafés en gokhallen

Op zoek naar vergeten speelkaarten

Boeren die nog boeren zijn

Vieren, met name vieren

Nicotinevlekgeel

 

Langs gemeentehuizen en schutterszalen

Voor oude, kwetsbare tradities

Vrijblijvend, wankel, exclusief

Vuurwerk, rookworst, carnaval

De zwarte lijst, de rode

Diepvrieszalmrood

 

(dingen)

Een set stevige plastic lepels

Breinaalden en botermessen

Gaan langs begraafplaatsen en mortuaria

Op zoek naar menselijke ledematen, leedvermaak

Vervolgens tot hopen opgestapeld

Instabiel, gebroken wit

 

Sander Bisselink

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij -zonder titel-

-zonder titel-

Hava Güveli

 

Bij het beeld Eenhoorn (2016) van Henriëtta van Westelaken

 

Je zoog uit de tepel van je moeder en je groeide.

Het eten van spruitjes maakte een peuter van je.

Van het eten van aardappelen werd je een grote jongen.

 

Je hoofd kwam tot onder het tafelblad.

Nu even niet meer verder groeien.

Nu stoppen.

 

Maar je groeide liever elke minuut iets meer.

Toen dreigde je te vallen.

Je hield je vast aan de tafelpoot alsof het je moeder was.

 

Hava Güveli

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Het risico van alles groter

Het risico van alles groter

Sander Bisselink

 

Bij het beeld -zonder titel- (2019) van Mariëtte Aan de Meulen

 

Het risico van alles Groter

 

A   Elke dag neemt het risico op alles toe

1   op ruzie, rampen, rode cijfers

2   op chaos, crisis, crisico's

3   als je twee gebeurtenissen nauwkeurig vergelijkt

3'  is er altijd een significant verschil

4   tussen mijn verwarring op tijdstip t en mijn verwarring op tijdstip t+1

6   tussen zin A en B

7   tussen (regel 6 en 8) en regel 9

8   en t(A,B) en t(A,B)+1

9   B+C->D=A?

A.2 Elke dag neemt het risico op onnavolgbare risicoanalyses toe

B   Past iets of iemand ergens een algoritme aan

C   Voegt nieuwe variabelen toe

5   elke keer blijkt alles complexer dan ervoor

10  neemt het risico toe dat we nog niet klaar zijn

11  worden nieuwe verbanden gelegd boven op eerdere verbanden

D   Zodat nooit alle verbanden kunnen worden gelegd

E   We rekenen en leggen niets neer

12  niet voordat we weten wat het risico doet

4'  hoeveel het is toegenomen

4'D hoeveel tijd we nog hebben om alle risico's te ontlopen

2030

2050

2070

A.3 Het risico van alles groter

14  en als we maar weten wat het risico is

27  en negeren wat het risico is

53  dat het risico maar

92  toeneemt dat we het

144 risico hebben onderschat dat

209 alles misgaat

287 als we nu

378 niet

482 op de risico’s letten

599

729

 

Sander Bisselink

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Huis

Huis

Elise de Waal

 

Bij het beeld -zonder titel- (2019) van Mariëtte Aan de Meulen

 

Huis

 

In dit huis

te klein en leeg om in te leven

was het dak boven ons hoofd

makkelijk te breken

Mensen schuifelden in verschillende richting

zonder te bewegen

 

In jouw huis

was ik als je kat

die zich drapeerde om de lijnen van jouw dag

De wekker werd voor me gezet

s’ avonds kwam ik binnen voor het eten

Ik liep niet

met mezelf in de pas

 

Ieders huis

moet sterk zijn

Met vormen en hoeken

om aan te boetseren

Op het dak een top

een beetje scheef en met een boog

 

Mijn weg gaat zelden recht omhoog

ik vind hem wel

Ik zoek lijnen die naar de toekomst lopen

kleur ze van wit naar zwart maar nooit meer donker

Dan zal ik dansen en rusten

in de maten van de dag

 

Op straat wandelde ik maar door

kon er niet slapen

door toeristen, hun drank, drugs, schreeuwende woorden

en de politie die mij sommeerde

niet langer de orde te verstoren

 

In mijn huis

mag je alleen inbreken

als je mijn verhaal wil horen

 

Elise de Waal

 

Beluister hier het gedicht:

 

Beeld bij Consumed

Consumed

Willemijn Kranendonk

 

Bij het beeld -zonder titel- (2017) van Henriëtta van de Westelaken

 

Consumed

 

We zien een huis vol zakken vuilnis stoelen bergen speelgoed

bewoners bewegen door het huis alsof ze op de maan lopen

presentatrice Jill Pollock komt – alle overbodige spullen verdwijnen

in donkergroene bakken drie weken lang enkel een tafel een bed

de obsessieve verzamelaars leren niet veel nodig te hebben

 

Een hal zo groot als de aula van je middelbare school

honderden groene dozen vol troep er is een wit vierkant

waar wat bewaard moet blijven in wordt gezet

 

                                                                                       Keuzes maken

                                                                                      leeg durven zijn

 

Een vrouw verplaatst huilend honderden

doorschijnende plastic bakjes de presentatrice vraagt

Waar doet Tupperware je aan denken?


De vrouw, mollig, met donker haar zegt:

Ik zit bij mijn ouders in de auto. Ik zit achterin en krijg een Tupperware beker aangereikt

met limonade. Het leven is overzichtelijk, veilig, ik ben een kind achter in de auto

van mijn ouders

 

De vrouw kan geen afstand doen van de spullen zien we in de terugblik

honderden plastic bakjes liggen nu opgeslagen

in de garage van haar schoonouders

 

Willemijn Kranendonk

 

Beeld bij Hypnos

Hypnos

Eva Schuit

 

Bij het beeld -zonder titel- (2012) van Bob Lejeune:

 

Hypnos

 

iemand had zich achter

gelaten in het afwachtend straks

sluimerig versleep je uit me

'k had je nog

gezien heel even, gisteren of

jaren geleden

 

hij is duister maar hij ruikt zo

lekker, sterker nog

vervlochtend vlug

weeïg, mislukkig

 

heb ik me vergist

in gezichten ik zocht

ogen zag slechts

dromen rode randen

aan verbanden tussen

rusten en mezelf vermissen

 

is het al morgen, moet

ik zorgen voor kabaal

het paradijs vol onverhalen,

vogels ongevlogen en

verdwalend onder parels

 

je legt je handen op mijn slapen

samen schrapen we de nacht weer

uit, ontluik de lichten dicht het

sluiten, laat me ontwaken waar ik vaker

was voor ik verloren raakte

en stoor me niet maar

maak me bewust van de rust bekoord

doordat je me kust en ik hier weer hoor

 

Eva Schuit

 

Beeld bij Toren van Babel

Toren van Babel

Wim de Natris

 

Bij het beeld Toren van Babel (1997) van Wim de Natris:

 

Toren van Babel

 

Er liggen vrouwen te drogen

in de namiddagzon boven de wolken

verderop tekenen ze figuren

op elkaars rug

 

De lichamen worden warm

krijgen de kleur van radijzen

 

Wat ze niet kennen –

McDonald’s vliegreizen naar Bali plastic Boeddhabeelden –

glipt door een kier in de tijd

 

Onder het bouwwerk

ligt een ontbonden walvis vol visnetten

 

Aan de andere zijde

rij ik in een rode Renault Twingo

uit 2001 zie afgekloven kippenbotjes

een gescheurd canvasdoek

met een onleesbare reclame

 

Willemijn Kranendonk

 

Inloggen / registreren

Ik ben al gebruiker

Voer uw e-mail adres en uw wachtwoord in om u op de website te identificeren.

 

Wachtwoord vergeten?

 

Schakel JavaScript in om gebruik te maken van onze inlogfunctie

Voer uw e-mailadres in en klik op herstellen. Als u met het ingevoerde adres inderdaad al een account heeft bij ons zult u per e-mail een nieuw wachtwoord ontvangen.

Ik wens gebruiker te worden

Registreren Sluit popup